VASİYETNAMENİN TENFİZİ

VASİYETNAMENİN TENFİZİ

Vasiyetnamenin tenfizi, mirasbırakanın ölümünden önce kararlaştırdığı istek ve arzularının, ölüm sonrasında hukuk aleminde hayata geçirilmesi işlemidir. Yani aslında, vasiyetnamenin uygulanması anlamına gelir.

Bu bağlamda belirtmek gerekir ki, “mirasçı ataması” ile “vasiyet” farklı kavramlar olup, mirasbırakan tarafından malvarlığını aktif ve pasif tüm haklarıyla beraber doğrudan devretmek üzere bir mirasçı belirlenmiş ise tenfiz davası açılması gerekli gelmez. Buna “külli halefiyet “ denir. O kişi mirasa yönelik haklarına kendiliğinden hakim olacaktır.

Tenfiz Davası

Külli halefiyetin söz konusu olmadığı ve kişiye mirastan yalnızca belli bir hakkın, aracın veya taşınmazın bırakıldığı durumlarda; o kişinin haklarını elde edebilmesi adına tenfiz davasından yararlanılır.

Mirastan alacaklı olan kişi, mirasbırakının vefatı ardından bu yöndeki haklarını doğrudan elde edemeyeceğinden; tenfiz davası, o hakkın kendisine devredilmesini talep etmeye yönelik bir mekanizma işletir.

Yani tenfiz davası hem ilgili hakkın miras alacaklısına teslimini sağlayan hem de vasiyetnamenin geçerliliğini tespit eden bir nitelik taşır.

Tenfiz Davasında Temel Koşullar

1. Vasiyetnamenin Açılmış Olması: Vasiyetname, Sulh Hukuk Mahkemesi’den hukuken ve kanundan öngörülmüş usul şartlarına uygun şekilde açılmış ve ilgililere okunmuş olmalıdır. Resmi şekilde açılmamış vaziyette bulunan bir vasiyetnameye yönelik olarak tenfiz davası açılamaz.

2. Vasiyetnamenin Geçerli Olması: Vasiyetname hukuk alemindeki geçerliliğini koruyor olmalıdır. Mirasçılar veya ilgili diğer kişiler tarafından vasiyetnameye yönelik iptal veya başka bir sebeple tenkis davası açılmış ise tenfiz davasını yürütecek mahkeme, öncelikli olarak bu davanın sonuçlanmasını bekler.

Davanın Tarafları

• Davacı: Davacı olma yani davayı açma hakkı, vasiyet alacaklısına aittir.

• Davalı: Dava; vasiyet borcunu yerine getirmekle mükellef olan yasal veya atanmış mirasçılara yönelik şekilde açılır. Ölüme bağlı bir tasarruf kapsamında vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmış olması halinde, tenfiz istemine ilişkin davada husumetin bu görevliye yöneltilmesi gerekir. Zira tenfiz talebi, taraflar arasında uyuşmazlık doğurabilecek çekişmeli bir yargılama niteliğindedir. Bu nedenle, böyle bir davanın herhangi bir hasım gösterilmeksizin açılması usulen mümkün değildir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Görevli Mahkeme: Uyuşmazlık malvarlığı haklarına ilişkin olduğundan görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

• Yetkili Mahkeme: Miras hukuku bağlamında kural olarak, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki mahkeme, yetkili mahkemedir.

Zamanaşımı Meselesi

Vasiyet alacaklısının, kendisine bırakılan ölüme bağlı kazandırmanın yerine getirilmesini ve buna bağlı hakkının ifasını talep etmek amacıyla dava açabilmesi, hakkın ve ölüme bağlı tasarrufun öğrenildiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Uygulamada bu sürenin başlangıcı, kural olarak vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleştiği veya vasiyetnamenin ilgili kişiye okunarak içeriğinin öğrenildiği tarih esas alınarak belirlenmektedir.

Konu Bağlamında Sıklıkla Sorulan Sorular

• Tenfiz davası sonucunda verilen kabul kararı davaya katılmayan diğer mirasçıları da bağlar mı?

Hayır, vasiyetnamenin tenfizi davası sonucunda verilen karar yalnızca o davanın tarafları açısından kesin

hüküm teşkil eder.

• Vasiyet edilen mal mirasbırakan tarafından ölmeden önce bir başkasına satılmışsa tenfiz borcu ne olur?

Mirasbırakan vasiyet ettiği şeyi sağlığında başkasına devrederse, aksine bir irade bulunmadığı sürece bu tasarrufundan örtülü şekilde dönmüş olduğu kabul edilir. Vasiyet borçluları, borçlarından kurtulur ve artık tenfiz davasını açmak mümkün olmaz.

• Henüz kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmamış bir binadaki daire vasiyet edilmişse tenfiz davasında nasıl bir yol izlenir?

Taşınmaz bakımından kat mülkiyetinin henüz kurulmamış olması, tenfiz isteminin bu nedenle reddedilmesini gerektirmez. Bu halde mahkeme, talebin aynı zamanda taşınmaz üzerinde kat mülkiyetinin kurulmasını da kapsadığını kabul ederek gerekli incelemeyi yapmalıdır. Yapılacak araştırma sonucunda kat mülkiyetinin kurulmasına hukuken ve fiilen herhangi bir engel bulunmadığının belirlenmesi halinde, gerekli işlemler tamamlanarak ilgili bağımsız bölümün vasiyet alacaklısı adına tesciline karar verilir. Buna karşılık, kat mülkiyetinin kurulmasının mümkün olmadığının tespit edilmesi durumunda ise tenfiz talebinin bu kısmının reddedilmesi gerekir.

Sonuç olarak; vasiyetnamenin tenfizi süreci, yüzeysel olarak sadece bir malın teslimi gibi görünse de arkasında oldukça teknik bir usul hukuku yapısı barındırır. Bu nedenle, olası hak kayıplarının önüne geçilmesi ve sürecin eksiksiz yürütülebilmesi adına somut olayın özelliklerine göre alanında uzman bir avukattan destek alınması önem taşımaktadır