BABALIK DAVASI NEDİR – NEDEN ÖNEMLİDİR?

BABALIK DAVASI NEDİR – NEDEN ÖNEMLİDİR?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında korunması amaçlanan temel değerlerden biri, çocuğun üstün yararıdır. Bu doğrultuda, evlilik birliği dışında doğan ve biyolojik babası tespit edilemeyen çocukların herhangi bir hak kaybına veya mağduriyete uğramalarının önlenmesi de büyük önem taşımaktadır. Bu noktada, soybağının kurulmasını ve çocuğun babasının belirlenmesini sağlayan babalık davası mekanizması devreye girmektedir.

Soybağını, nasıl kurulduğunu, anne ve baba açısından nasıl değiştiğini ve detaylarını açıkladığımız yazımız için buraya tıklayabilirsiniz.

Babalık Davası Nedir?

Babalık davası, evlilik dışı doğan ve bir erkek ile arasında hukuki anlamda baba-çocuk ilişkisi kurulmamış çocukların, biyolojik babalarıyla aralarındaki hukuki bağı sağlamak ve mağduriyetlerini gidermek için bir mahkeme kararıyla babalık hükmünün kurulmasını amaçlar.

Bu hüküm, geçmişe dönük şekilde etki doğurur; yani çocuk, ana rahmine düştüğü andan itibaren başlayarak babasından kaynaklanan tüm yasal haklarını elde etmiş kabul edilir.

Babalık Davasının Görülmesinin Şartları Nelerdir?

·       Çocuğun annesinin kim olduğu bilinmelidir.

·       Çocuğun, başka bir erkekle arasında hukuken tanınmış bir soybağı ilişkisi olmamalıdır, varsa bu mahkeme kararıyla iptal veya reddedilmelidir. Bu durum, hakemce kendiliğinden ele alınır, talep aranmaz.

·       Babalık davasının Cumhuriyet Savcısına ve Hazineye bildirilmesi gerekir. Davayı açan anneyse çocuğun kayyımına; kayyım ise çocuğun annesine bildirilmelidir. Aksi halde, bu bildirimlerin yokluğu bir bozma nedeni haline gelebilir

Kimler Davaya Taraf Olabilir?

·       Davacılar:

Babalık davasını açma hakkı, anne ve çocuğa tanınmıştır. Hem anne hem çocuk birbirlerinden bağımsız şekilde bu davayı açabilirler. Birinin davadan vazgeçmesi, diğerini etkilemeyecektir.

Anne, dava sürecinde çocuk için iştirak nafakası talep etme hakkına da haizdir.

·       Davalılar:

Davalı, çocuğun biyolojik babası olduğu iddia edilen erkektir. Şayet bu kişinin ayırt etme gücü yerinde değilse dava, kanuni temsilcisiyle yürütülür.

Biyolojik baba olduğu iddia edilen kişi, sağ değilse dava, onun tüm mirasçılarına karşı yürütülür. Mirasçıların bu davayı birlikte yürütme zorunluluğu mevcut olduğundan, dava açılırken hepsine birden açılmalıdır. Bu durumda mirasçılardan iştirak nafakası talep etmek mümkün değildir, çocuk adına ancak şartları mevcutsa yardım nafakası istenebilir.

Sağ olmayan erkeğin hiçbir mirasçısı yok ise dava, Hazineye karşı açılır.

Dava Açma Süreleri

Babalık davası, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir ancak davacının kim olduğuna göre öngörülmüş bir dava süresi mevcut olabileceğinden süreler önem arz eder.

·       Anne Bakımından: Annenin dava açma hakkı, çocuğun doğumundan itibaren 1 yılın geçmesiyle ortadan kalkar.

·       Çocuk Bakımından: Babalık davası açabilmek için öngörülmüş bir süre sınırı yoktur. Çocuk, istediği zaman bu hakkını kullanabilir.

Süre Bakımından İstisnalar

Çocuğun başka bir erkekle arasında soybağı ilişkisi var ise öncelikle bu bağın, soybağının reddi veya tanımanın iptali gibi davalarla ortadan kaldırılması gerekir. Aksi halde, anne için öngörülmüş 1 yıllık hak düşürücü dava açma süresi işlemeye başlamayacaktır.

Bununla birlikte anne, 1 yıllık hak düşürücü süreyi kaçırmışsa ancak bu gecikmede babanın kim olduğunun bilinmemesi gibi haklı bir neden varsa; bu nedenin ortadan kalkmasından itibaren başlayarak 1 ay süren bir babalık davası açma hakkına sahip olur.

İspat Meselesi

Babalık davasında ispat yükü, davalının biyolojik baba olduğunu iddia eden davacıdadır. İki çeşit temel ispat yöntemi mevcuttur:

1.     Babalık Karinesine Dayanan İspat: Öncelikle çocuğun ana rahmine düştüğü dönemde, anne ve baba olduğu iddia edilen erkeğin cinsel ilişkiye girdiği ispat edilmelidir. Her türlü delil ispat olarak kullanabilecek olsa da dolaylı ve kanaat uyandırabilecek deliller, hakimce dikkate alınacaktır. Bunlara karşın erkek, biyolojik baba olmasının imkansızlığını o dönemde anne ile ayrı veya uzak oldukları ya da üreme yeteneğinin olmadığı gibi savunmalarla kanıtlayabilir.

2.     Bilimsel Yöntemler: Hakim gerekli görürse re’sen veya tarafların talebi doğrultusunda genetik inceleme (örneğin, DNA testleri) yapılmasını isteyebilir. Bu inceleme, bilirkişi raporu niteliğinde olacaktır.

NOT: Hukuken kişilerin vücut bütünlüğünün korunması gerekliliği sebebiyle tıbbi ve genetik                                  müdahalelere ancak zorunlu ve son çare olarak başvurulmaktadır.

Görevli ve Yetkili Mahkemeler

Babalık davalarında görevli mahkemeler, Aile Mahkemeleridir. Şayet bulunulan ilçede aile mahkemesi yoksa Hakimler ve Savcılar Kurulunca görevlendirilmiş Asliye Hukuk Mahkemeleri, görevli olacaktır.

Babalık davası, davaya taraf kişilerden birinin dava tarihindeki yerleşim yeri veya çocuğun doğum tarihindeki yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.

Konu Bağlamında Sıklıkla Sorulan Sorular

·       Dava hakkından önceden vazgeçmek yasal olarak geçerli midir?

Hayır, geçerli değildir. Babalık davası açmaya yönelik hak, kişiye sıkı surette bağlı bir hak olduğundan, kişinin kendisi dahi bundan feragat edemez. Bu bağlamda herhangi bir anlaşma yapılamaz ve yapılsa dahi sonuç hukuken geçersiz olur.

·       Doğrudan mahkemeden DNA testi talep edilebilir mi? Karşı taraf bu testi yaptırmayı reddedebilir mi?

Kişilerin vücut bütünlüğü anayasal koruma altındadır ve yasal bir dayanak veya rıza olmaksızın tıbbi ve genetik müdahalelerin yapılması hukuka aykırılık teşkil eder. Bu nedenle, bu bağlamda test ve incelemelere son çare olarak, zorunlu kalınması durumunda başvurulur. Gerekli olması halinde karşı taraf haklı bir gerekçesi olmaksızın DNA testi yaptırmayı reddedemez, aksi halde belli yaptırımlarla karşılaşabilir.

·       Davanın geçerli olması için resmi kurumlara bildirilmesi zorunlu mudur?

Evet, bu çok önemli bir usul şartıdır. Davanın mutlaka Cumhuriyet Savcısına ve Hazineye ihbar edilmesi zorunludur. Ayrıca dava anne tarafından açılmışsa çocuğun kayyımına, kayyım tarafından açılmışsa anneye de bildirim yapılmalıdır.

Sonuç olarak; babalık davası, çocuğun soybağının belirlenmesi ve babasından doğan haklarına kavuşması açısından önemli bir hukuki yoldur ancak dava sürecinde hak düşürücü süreler, taraf teşkili, ispat yöntemleri ve usule ilişkin bildirimler gibi birçok hususun dikkatle değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak ve süreci doğru şekilde yürütmek için, somut olayın özellikleri doğrultusunda alanında uzman bir aile hukuku avukatına danışılması önemle tavsiye edilir.