KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇU

KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇU

Hayatın her alanında karşılaştığımız teknoloji, sunduğu imkanlarla günlük yaşamı büyük ölçüde kolaylaştırsa da kişisel verilerin büyük kısmına erişim sağlaması yönüyle ciddi bir tehlikeyi de beraberinde getirmektedir.

İnternet ortamında kişisel verilerin korunmasına yönelik yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Yine bu bağlamda ele alınması gereken “kişisel verilerin kaydedilmesi”; kanun koyucu tarafından, sürekli olarak büyüyen bu tehditler sebebiyle bir suç tipi olarak Türk Ceza Kanunu’nda öngörülmüştür.

Korunmaya Çalışan Değer Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 135. Maddesi, "Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar" başlığının altında ele alınır:

“(1) Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kişisel verinin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda birinci fıkra uyarınca verilecek ceza yarı oranında artırılır.”

Yani aslında bu suçun, genel nitelikteki "özel hayatın gizliliğini ihlal" suçu ile arasında bir özel-genel norm ilişkisi mevcuttur. Dolayısıyla kişisel verileri kaydetme eylemi, özel hayatın gizliliğini de ihlal ediyor olsa bile 135. madde daha spesifik ve somut bir meseleyi ele aldığından. öncelikle bu suç tipinden cezalandırma yoluna gidilir.

Hangi Bilgiler Kişisel Veri Kabul Edilir?

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçundan bahsedebilmek için söz konusu verilerin kişiyi belirli veya belirlenebilir kılması gereklidir.

Kişinin ismi, soyismi, kimlik numarası, adresi, e-posta adresi, sesi, parmak izi, fotoğrafı, numarası ve daha birçok unsur kişisel veri olarak kabul edilir. Belirttiğimiz üzere önemli olan, verinin gerçek bir kişiyle doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkili veya ilişkilendirilebilir olmasıdır.

Gerçek birer kişi olmayan tüzel kişiler bu suçun mağduru olamaz. Kişisel verilerin korunmasındaki amaç, insan onuru ile ilgili olduğundan; bir şirkete ait mali veya ticari bilgilerin kaydedilmesi veyahut benzeri eylemlerin, TCK. m. 135 kapsamında ele alınması mümkün değildir. 

Cezayı Artıran Haller

Kişiye ait bazı veriler mevcuttur ki bunlar “hassas veri” olarak kabul edilir. Bireyin; etnik kökeni, sağlık durumu, siyasi görüşü veya dini inancına yönelik bilgiler de bu bağlamdadır. Şayet bu bilgilerin hukuka aykırı şekilde kaydedilmesi söz konusu olursa, temel ceza yarı oranında artırılacaktır.

Yine de, KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilen her bilginin, TCK m. 135/2 bakımından otomatik olarak daha ağır cezayı gerektirdiği düşünülmemelidir. Zira ilgili hükümde artırıma esas alınacak veriler sınırlı şekilde düzenlenmiştir. Bu nedenle, maddede açıkça belirtilmeyen bir özel nitelikli verinin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi halinde, kıyas yoluyla ceza artırımı yapılamaz. Bu yaklaşım, suçta ve cezada kanunilik ilkesinin bir sonucudur.

Ne Zaman Hukuka Aykırılık Söz Konusudur?

Kişisel verilerin hukuka uygun şekilde kaydedilmiş olması halinde, herhangi bir suçun varlığından bahsedilemeyecektir.

Peki hangi hallerde hukuka uygunluk mevcuttur?

1.     Rıza: Şayet kişinin kendisi verilerinin kaydetmesine yönelik açık bir rıza göstermişse, hukuka aykırılıktan bahsedilemez. Yine de belirtmek gerekir ki, bu tarz bir rızanın kişinin bizzat kendisi tarafından gösterilmiş olması, veriyi kaydedenin o veriyi yayma veya kötüye kullanma hakkı elde ettiği anlamına gelmeyecektir. Rızanın geçerlilik şartları ve aydınlatılmış rıza olup olmadığı gibi detaylar da bu bağlamda önem arz eder.

2.     Kanun Hükmünü Yerine Getirme: Bazı durumlarda kanunlar, çeşitli kişi veya kurumlara kişisel verileri kaydetmeye yönelik bir sorumluluk yükleyebilir. Örneğin, Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca aile kütüklerinin tutulması, hukuka aykırılık teşkil etmez.

Konu Bağlamında Sıklıkla Sorulan Sorular

·       Her veri kaydetme eylemi suç teşkil eder mi?

Bir kaydetme eyleminin suç oluşturabilmesi için mutlaka hukuka aykırı olması gerekir. Eğer kayıt işlemi mevzuattan kaynaklanan bir yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla yapılıyorsa suç oluşmaz. Benzer şekilde, verisi kaydedilen kişinin bu işleme özgür iradesiyle rıza göstermesi de eylemi hukuka uygun hale getirir.

·       Kişisel verileri kaydetmeye çalışan ancak teknik bir hata nedeniyle bunu tamamlayamayan kişi cezalandırılır mı?

Bu suç, doğası gereği verinin fiziki veya dijital bir ortama işlenmesiyle anında tamamlanan bir suçtur. Bu nedenle kural olarak suça teşebbüs edilmesi mümkün değildir ancak kaydetme eyleminin aşamalara bölünebildiği istisnai durumlarda teşebbüs hükümlerinin uygulanabileceğini savunan hukuki görüşler de mevcuttur.

·       Gizlice birinin fotoğrafını çekmek veya sesini kaydetmek veri kaydetme suçu mudur?

Yargı kararlarına göre, kişinin rızası dışında özel hayatına ilişkin bir görüntünün veya sesin dijital bir cihaza sabitlenmesi eylemi, TCK’nın 135. maddesindeki veri kaydetme suçunu değil; doğrudan özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturur. Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu, özel hayatın gizliliğini koruyan genel hükme kıyasla daha özel bir norm niteliğindedir.

Sonuç olarak, kişisel verilerin kaydedilmesi suçunda her kaydetme işlemi değil, hukuka aykırı kaydetme cezalandırılmaktadır. Somut olayda verinin niteliği, kaydetme amacı, rıza veya kanuni yükümlülük bulunup bulunmadığı ve eylemin nasıl gerçekleştirildiği önem taşır. Bu nedenle cezai sorumluluğun belirlenmesi için somut olayın alanında uzman bir avukat tarafından değerlendirilmesi önemlidir.