MESAFELİ SATIŞ SÖZLEŞMELERİ

MESAFELİ SATIŞ SÖZLEŞMELERİ

Dijital çağın gelişmesiyle birlikte günlük yaşamın birçok alanında fiziksel olarak hazır bulunma zorunluluğu büyük ölçüde ortadan kalkmış, internet aracılığıyla alışveriş yapmak yaygın ve kolay erişilebilir bir uygulama haline gelmiştir. Günümüzde hayatın hemen her alanında karşımıza çıkan bu dönüşüm, özellikle mesafeli satış sözleşmeleri bakımından tüketicilerin hak ve yükümlülükleri konusunda bilinçli olmalarını önemli kılmaktadır.

Mesafeli Satış Sözleşmesi Nedir?

Mesafeli satış sözleşmeleri; alıcı ve satıcının fiziki anlamda bir arada bulunmasına gerek kalmaksızın telefon, tablet, bilgisayar gibi çok çeşitli teknolojik cihazlar vasıtasıyla satış işlemini uzaktan halledebilmesini sağlayan sözleşmelerdir.

Mesafeli satış sözleşmesinin varlığından bahsedebilmenin temel şartı; sürekli olarak icra edilmekte olan mesleki/ticari bir fonksiyonun mevcut olması gerekliliğidir.

İki tarafı da borç altına sokan bu sözleşmelerle birlikte satıcı ürünü teslim borcuyla mükellef olurken alıcı ise ürünün bedelini ödemekle mükellef olacaktır.

Satıcının Yükümlülüğü

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği 16. madde uyarınca; “Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin siparişinin kendisine ulaştığı tarihten itibaren taahhüt ettiği süre içinde edimini yerine getirmek zorundadır. Tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler haricinde mal satışlarında bu süre her halükarda otuz günü geçemez.”

Yani tüketicinin sipariş bilgisi satıcıya ulaştıktan sonraki 30 gün içinde, söz konusu sipariş satıcı tarafından yerine getirilmelidir. Yalnızca tüketicinin özel isteği doğrultusunda hazırlanan siparişler buna bir istisna olacaktır.

Yine 16. maddenin 2. fıkrası uyarınca; “Satıcı veya sağlayıcının birinci fıkrada yer alan yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, tüketici sözleşmeyi feshedebilir.”

Fesih söz konusu olursa; satıcı, elde ettiği tüm edimleri en geç 14 gün içinde iade etmelidir.

Tüketicinin Cayma Hakkı

Bahsettiğimiz üzere mesafeli satış sözleşmelerinde tüketici ve satıcının bir araya gelme zorunluluğu yoktur. Bu çerçevede oldukça büyük bir avantaj sağlayan bu sözleşmeler, söz konusu ürünü detaylı olarak inceleme fırsatı sunamaması sebebiyle dezavantajlı bir tarafa da sahiptir. Dolayısıyla tüketiciye fiziken inceleyemeden aldığı bu üründen memnun kalmaması ihtimaline karşın hukuken bir cayma hakkı tanınmıştır.

Tüketici, hiçbir gerekçe sunma veya cezai bir ücret ödemesi yapma ihtiyacı olmaksızın 14 gün içinde sözleşmeden cayabilir.

Şayet satıcı, cayma hakkına yönelik gerekli ve yeterli bilgilendirmeyi tüketiciye yapmamışsa cayma hakkı 1 yıla kadar kullanılabilir.

Cayma hakkı kullanıldıktan sonra ortaya çıkabilecek tüm masraflardan satıcı sorumludur ve 14 gün içerisinde de elde ettiği tüm edimleri iade etmesi gerekir.

Aracı Hizmet Sağlayıcının Sorumluluğu

Aracı hizmet sağlayıcı, satıcı veya tüketiciden bağımsız olarak satış işleminin gerçekleşmesini sağlayan platforma işaret eder. Sözleşmenin oluşumunda büyük rol oynayan bu platformlar, artık yalnızca bir araç olma konumundan çıkmış ve ciddi bir denetleme yükümlülüğü altına girmiştir.

Bu platformlar, yapılan işlemlerin kayıtlarını 3 yıl boyunca saklamak ve tüketiciler için taleplerin iletilebileceği bir alan olarak hizmet vermek zorundadır.

Satıcının cayma hakkı ile ilgili olarak tüketiciyi bilgilendirme yükümlülüğünden bahsetmiştik. Aracı hizmet sağlayıcı platformlar da bedel iadesinden satıcılarla birlikte müteselsilen yani zincirleme ve tam sorumluluk altındadır. Aracı platformun iade yükümlülüğü, yalnızca tahsil edilen bedelin satıcıya henüz aktarılmamış olması ya da tüketicinin cayma hakkını ürünün tesliminden önce kullanmış bulunması durumunda söz konusu olur. Bunun dışında, ödemenin satıcıya aktarılmasının ardından para iadesine ilişkin sorumluluk satıcıya ait olduğundan, tüketicinin talebini doğrudan satıcıya iletmesi gerekmektedir.

Ayrıca Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğince;

MADDE 6 – (4) Siparişe ilişkin bilgilerin sınırlı alanda ya da zamanda sunulduğu bir ortam yoluyla mesafeli sözleşmenin kurulması halinde, satıcı veya sağlayıcı 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (g) ve (h) bentlerinde yer alan hususlarda, tüketiciyi sipariş vermeden hemen önce açık ve anlaşılabilir bir şekilde söz konusu ortamda bilgilendirmek ve 5 inci maddenin birinci fıkrasında yer alan bilgilerin tamamını en geç mal teslimine veya hizmet ifasına kadar yazılı olarak (Ek ibare:RG-23/8/2022-31932)(1)  veya kalıcı veri saklayıcısı ile göndermek zorundadır. 

Yani aracı hizmet sağlayıcısının, tüketiciye yönelik bir ön bilgilendirme yapması ve siparişe yönelik de teyitte bulunması gereklidir.

Kişisel verilerin korunmasına yönelik yazımıza buradan erişebilirsiniz.

Konu Bağlamında Sıklıkla Sorulan Sorular

·       Sipariş verilen ürün en geç ne zaman teslim edilmelidir?

Satıcı, taahhüt ettiği süre içinde ürünü göndermekle yükümlüdür ancak, tüketicinin özel isteklerine göre hazırlanan ürünler hariç olmak üzere, teslimat süresi hiçbir şekilde 30 günü geçemez. Eğer satıcı bu 30 günlük yasal süreyi aşarsa, tüketicinin sözleşmeyi tek taraflı feshetme hakkı doğar.

·       Satıcı ürünü zamanında göndermezse ne yapılabilir?

Eğer belirtilen yasal sürede teslimat gerçekleşmezse, tüketici sözleşmeden dönebilir. Bu durumda satıcının, aldığı tüm ödemeleri en geç 14 gün içinde alıcıya geri ödemesi zorunludur.

·       Hiçbir neden göstermeksizin ürün iade edilebilir mi?

Evet. İnternet üzerinden alınan ürünlerde, tüketiciye ürünü fiziksel olarak inceleyemediği için bir cayma hakkı tanınmıştır. Tüketici, teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde hiçbir sebep belirtmeksizin ve herhangi bir cezai şart ödemeksizin ürünü iade edebilir.

·       Cayma hakkı konusunda bilgilendirilmezsem ne olur?

Eğer satıcı, tüketiciyi sahip olduğu cayma hakkı konusunda yasal olarak bilgilendirmemişse, 14 günlük standart iade süresi uzar. Bu durumda tüketici, cayma hakkını 1 yıla kadar kullanabilir.

·       İade edilen ürünün kargo masraflarını kim öder?

Tüketici cayma hakkını kullandığında, ortaya çıkan tüm masraflardan (kargo vb.) satıcı sorumludur. Satıcı, cayma talebi kendisine ulaştıktan sonraki 14 gün içinde ürün bedelini iade etmek zorundadır.

·       Alışveriş yapılan aracı web sitelerinin (platformların) sorumluluğu nedir?

Aracı hizmet sağlayıcılar, yapılan tüm işlemlerin kayıtlarını 3 yıl boyunca saklamakla yükümlüdür. Ayrıca, eğer ürün bedeli henüz satıcıya aktarılmamışsa veya iptal işlemi ürün tesliminden önce gerçekleşmişse, bu platformlar da para iadesinden satıcıyla birlikte müştereken sorumludur ancak ödeme satıcıya geçmişse, iade talebinin doğrudan satıcıya yöneltilmesi gerekebilir.

·       Cayma hakkının istisnası var mıdır?

Evet. Özellikle tüketicinin kişisel istekleri doğrultusunda veya özel ihtiyaçlarına göre hazırlanan mallarda (örneğin isme özel tasarımlar), genel teslimat süreleri ve cayma hakları konusunda farklı istisnalar uygulanabilmektedir.

Sonuç olarak, mesafeli satış sözleşmeleri, elektronik ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte tüketici hukukunun en önemli uygulama alanlarından biri haline gelmiştir. Bu sözleşmelerde hem satıcıların hem de aracı hizmet sağlayıcı platformların tüketiciyi doğru ve eksiksiz şekilde bilgilendirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Özellikle cayma hakkına ilişkin yükümlülüklere aykırı davranılması, tüketiciler açısından önemli hak ve sonuçlar doğurabileceği gibi satıcı ve aracı hizmet sağlayıcı bakımından da hukuki sorumluluk gündeme getirebilir.

İlgili  yazı bilgilendirme amacı taşıyan genel bir çerçeve bağlamında olduğundan, mesafeli satış sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda hak kaybı yaşamamak ve somut olaya uygun hukuki değerlendirme yapılmasını sağlamak için alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması faydalı olacaktır.