TBMM’DE KABUL EDİLEN 12. YARGI PAKETİ – YENİLİK VE DEĞİŞİKLİKLER

TBMM’DE KABUL EDİLEN 12. YARGI PAKETİ – YENİLİK VE DEĞİŞİKLİKLER

Bu kapsamda, dolandırıcılığa iştirak suçuna yönelik düzenlemeleri ele aldığımız yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

“12. Yargı Paketi” olarak bilinen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, 16.07.2026 tarihinde TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilmiştir.

*Yazıda açıklanacak düzenlemeler, yargı paketinin nihai hali olmayıp doğrudan baz alınamaz.

İsminden de görüleceği üzere; icra-iflas, noterlik, idari yargı, ceza hukuku, borçlar hukuku ve hukuk muhakemeleri gibi geniş bir yelpazede yargı sisteminin etkinliğini ve verimliliğini artırmayı hedefleyen düzenlemeler getiren bu yargı paketinin içeriğini daha detaylı şekilde açıklayalım.

İcra ve İflas Alanındaki Düzenlemeler

1.     Miras yoluyla edinilen taşınmazların ortaklığının giderilmesi davalarında, yapılacak ilk açık artırmaya yönelik bir değişiklik mevcuttur. Eski sistemde mirasçılar dışındaki üçüncü kişiler de UYAP sistemine entegre olan elektronik satış portalından açık artırmaya katılabiliyordu. Şimdi ise yapılacak ilk açık artırma, malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek ve dışardan üçüncü bir kişinin erişimi mümkün olmayacaktır.

2.     Elektronik satışlarda teklifler; eski sistemde, taşınmazın niteliği veya kimler arasında yapıldığı fark etmeksizin, tüm taşınmazlarda muhammen bedelin %50’sinden fazla olamazdı. Şimdi ise tekliflerin, muhammen bedelin %50’sinin üstünden başlaması öngörülmüştür. Satış yalnızca mirasçılar arasında gerçekleşiyor ise bu oran %100’e çıkacaktır.

3.     Yeni düzenlemeyle Hazine, açık artırmalarda teminat göstermekten muaf tutulmuştur. Bununla birlikte eski uygulamadan farklı olarak ihale bedelini süresi içinde yatırmayanlara yönelik bir idari para cezası öngörülmüştür. Bu tarz bir para cezası, daha önce mevcut olmamakla birlikte, alıcının teklif ettiği miktarın %5’i oranında olacaktır. Yargı paketinin kabulünden önceki halinde ise, alıcı gerekli süre içinde ödeme yapmadığında mal tekrar satışa çıkarılırdı. Yeni satış ilk satıştan daha düşük bir bedelle sonuçlanırsa, oluşan fiyat farkını ve buna ilişkin faizi karşılamakla yükümlü olurdu.

Noter İşlemleri Alanındaki Düzenlemeler

Noterlik evrak ve defterleri artık mahkemeler, savcılıklar ve diğer yetkili daireler tarafından daha kolay bir süreç izlenerek incelenebilecektir. Eski düzenlemede savcıların belgelere bakmak için noter dairesine gitmesi, savcılığın evrakın aslını alabilmesi için araya mahkeme kararının girmesi; resmi yazışmaların günler süren postalaşma ile yürütülmesi gibi süreci oldukça uzatan birçok element mevcuttu. 12. Yargı Paketi ile birlikte, istenen noterlik evrakları güvenli elektronik imza yoluyla ve elektronik sistem üzerinden taranarak gönderilecek, bu işlemlerden harç veya vergi alınmayacaktır. Bununla birlikte savcılığın evrakın aslını alabilmesi için araya mahkeme kararı girmesine yönelik zorunluluk da ortadan kalkmıştır.

İdari Yargı ve Danıştay’a Yönelik Düzenlemeler

1.     6723 Sayılı Kanun ile, Danıştay’daki daire sayısının 10’u geçmeyecek şekilde düşürülmesi planlanmıştı. Şimdi ise bu süre 4 yıl daha uzatılmış ve beklenen tarih artık 23 Temmuz 2030 olmuştur.

2.     İdare mahkemelerinde, bazı uyuşmazlıkların tek hakimin görev alanına dahil edilmesiyle, tek hakimle görülen davaların kapsamı genişlemiştir. Artık 486 bin lirayı geçmeyen iptal ve tam yargı davaları ile disiplin cezaları, yurt, burs ve lojman uygulamalarına ilişkin belirli uyuşmazlıklar, tek hakim tarafından sonuçlandırılacaktır. Tek hakim tarafından görülecek disiplin davalarının kapsamına, görevden uzaklaştırma veya ilişik kesme yaptırımına yol açan uyuşmazlıklar dahil edilmemiştir. Bu nitelikteki davalar, önceki uygulamada olduğu gibi kurul tarafından karara bağlanmaya devam edecektir.

3.     Vergi davaları, tam yargı davaları ile idari işlemlere karşı açılan davalarda, konusu 270 bin TL'nin üzerinde ancak 920 bin TL'yi geçmeyen uyuşmazlıklara ilişkin olarak, istinaf incelemesi sonucunda verilen kaldırma kararı üzerine yeniden hüküm kurulan kararların temyiz edilebilmesine olanak tanıyan düzenleme yürürlükten kaldırılacaktır.

4.     Eski uygulamada, istinaf aşamasındayken Bölge İdare Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin sonuca bağladığı bir kararı yerinde bulup gerekçesini isabetsiz olarak değerlendirdiğinde, kararı doğrudan bozmalıydı. Yani süreç ilk derece mahkemesine dönülerek en baştan tekrar ediliyor ve uzuyordu. Artık Bölge İdare Mahkemeleri, kararı uygun ve gerekçeyi isabetsiz bulduğunda, gerekçeyi değiştirip düzenleyerek istinaf başvurusunu reddedebilecektir. Ayrıca tek hakimle görülen davalar, özel kanun kapsamındaki davalar (Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun) gibi bazı davalar için temyiz yolu kapatılmıştır.

Hakim ve Savcı Yardımcılığı Sürecine Yönelik Düzenlemeler

Hakim ve savcı yardımcısı olma yolunda; Anayasa, insan hakları, duruşma yönetimi, kişisel gelişim, karar yazımı gibi çeşitli alanlarda eğitim verilecek ve sonrasında yapılacak hem yazılı hem sözlü sınavlar ile mesleki yeterlilikle birlikte eğitimini aldıkları diğer alanlardan bakımından da değerlendirileceklerdir. Müfredat kanuna da yazılarak eğitim süreci ve sınav sistemi doğrudan güvenceye alınmıştır.

Ceza Hukuku Alanındaki Düzenlemeler

1.     Dolandırıcılık suçuna iştirak eden, banka ve kredi kart bilgilerini, kripto hesap bilgilerini kullandırmak yani IBAN kiralamak benzeri suretlerle dolandırıcılık suçunun gerçekleşmesine yardım eden kişiler; suçu gerçekleştiren asıl kişi gibi, tam nitelikli ceza almaktaydı. Şimdi ise yalnızca hesap veya kartlarını kullandıran kişiler için verilecek cezanın yarıya indirilmesi kararlaştırılmıştır.

2.     “Hükmün açıklanmasının geri bırakılması”, sanık mahkemece suçlu bulunmuşsa da verilen cezanın 5 yıl boyunca sonuç doğurmaması ve eğer bu süreçte yeni bir suç işlenmezse de davanın kapanması demektir. 2 veya daha az süreli cezalar için hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmektedir.

Eskiden bu kararlara karşı sadece şekli itiraz yolu açıktı ve üst mahkeme davanın esasına bakmazdı. Şimdi ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı istinaf ve temyiz yoluna başvurulabilecektir.

Bunlarla birlikte eskiden bazı işkence suçları hakkında da bu kararlar uygulama alanı bulabilmekteydi. Artık işkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele suçlarında hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanmayacaktır.

3.     Kaçak sanıklara yönelik düzenleme de 12. Yargı Paketi’nde mevcuttur. Buna göre kaçık sanık hakkında duruşma yürütülmeye devam edilebilir ancak daha öncesinde mahkeme huzurunda sorgusu yapılmamışsa, o sanık hakkında “mahkumiyet kararı” veya “ceza verilmesine yer olmadığı kararı” verilemeyecektir. Eğer bir güvenlik tedbiri kararı verilirse de sanık veya avukatı, yargılanmanın yenilenmesi talebinde bulunabilecektir. Bu düzenlemede savunma hakkını koruma altına almak, temel amaçtır.

4.     Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, yargı yeri ve görevsizlik kararları dışındaki Yargıtay ceza dairesi kararlarına karşı, dosyanın kendisine tesliminden itibaren 3 ay içinde resen veya talep üzerine Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecektir. Sanık lehine yapılacak itirazlarda süre aranmayacaktır. İtiraz istemi; sanık, onun adına kanun yoluna başvurabilecek kişiler, katılan veya suçtan zarar görmüş ilgililer tarafından yapılabilecektir.

5.     Genetik inceleme; bireyin DNA'sı, kromozomları ve gen yapısının analiz edilerek kalıtsal hastalıkların, genetik bozuklukların ve olası sağlık risklerinin belirlenmesine yönelik yapılan değerlendirmedir. Kişilere yapılan bu incelemelerin sonuçları kimlik bilgilerinden ayrı şekilde muhafaza edilecek, beraat halinde direkt ve diğer hallerde de 20 yılın geçmesiyle imha edilecektir.

Hukuk Muhakemeleri ve Borçlar Kanunu’na Yönelik Düzenlemeler

1.     Öncesinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, alacağın miktarı tam olarak belirlenemediğinde, belirsiz alacak davası açılabiliyor ve her aşamada alacak miktarı artırılabiliyordu. Yeni düzenleme ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki "Belirsiz alacak davası" başlıklı hüküm yürürlükten kaldırılıyor. Artık kısmi yahut belirsiz alacak şeklinde alacağın bir kısmı dava edilmiş ise, tahkikat sona erene kadar talep miktarı yalnız bir kez artırılabilecektir.

2.     Ses ve görüntü sistemiyle duruşmaya uzaktan katılan kişiler için; ikrar, yemin, feragat, davayı kabul, sulh ve davanın geri alınmasına muvafakat halleri dışında elle imza şartı aranmayacaktır. Düzenleme, Resmi Gazete'de yayımlanmasından 3 ay sonra yürürlüğe girecektir.

3.     Temyiz sınırının altında kalan ve yalnızca yargılama gideri veya vekalet ücretine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemeyecektir.

4.     Duruşmalar arası sürenin üst sınırıyla alakalı bir hüküm daha öncesinde bulunmadığından, hakimler; çeşitli sebeplerle aylarca sonrasına duruşma verebiliyordu. Bu sürecin uzamasına sebep olduğundan, zorunlu haller dışında duruşmalar arasındaki sürenin 3 ayı geçemeyeceği kararlaştırılmıştır.

5.     3095 sayılı Kanun gereğince yasal faiz oranı, yıllık %24 oranındaydı ve bu oran enflasyon karşısında yetersiz kalıyordu. Şimdi ise kanuni faiz, TCMB reeskontuna endekslenmiştir. Artık TCMB'nin uyguladığı reeskont oranının %80'i baz alınacaktır.

6.     Türk Borçlar Kanunu'nda yapılan değişiklikle; çalışma gücünün kaybı ile destekten yoksun kalma nedeniyle doğan tazminatlarda, kazancın bilindiği döneme ilişkin tutara olay tarihinden, kazancın belirlenemediği döneme ilişkin tutara ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz uygulanacaktır. Ayrıca, bu tazminatlar kapsamında tahkikat başlamadan önce ifa amacıyla yapılan ödemeler, ödeme tarihindeki tazminat tutarı esas alınarak oransal şekilde mahsup edilecektir.

7.     Geçmişte vesayet altındaki kişilere ait malvarlığının satışı, mahkeme gözetiminde fiziki ortamda açık artırma veya bazı durumlarda pazarlık yöntemiyle gerçekleştiriliyor ve süreç tamamen geleneksel usullerle yürütülüyordu. Artık bu süreç, UYAP sistemine bağlı elektronik satış portalında açık artırmayla yürütülecektir.

Geçiş Hükümleri

1.     Kanunun yürürlüğe girmesinden önce ilan edilen taşınmaz açık artırmalarında yeni İcra ve İflas Kanunu hükümleri uygulanmayacak, bu satışlar eski düzenlemelere göre tamamlanacaktır.

2.     İdare mahkemesi hakimlerine ilişkin yeni hükümler, yalnızca kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılacak davalar bakımından geçerli olacaktır.

3.     Danıştay'a temyiz başvurularına ilişkin değişiklikler, yürürlük tarihinden sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlar için uygulanacak; bu tarihten önce verilen kararlar ise önceki hükümlere tabi olmaya devam edecektir.

4.     Adli Tıp Kurumunda yürürlük tarihi itibarıyla dört yıl veya daha fazla süredir görev yapan ihtisas kurulu başkanları, üyeleri, grup başkanları ve ihtisas dairesi başkanlarının görevleri sona erecek; dört yıldan az görev yapanlar ise sürelerini tamamlayacaktır. Yeni görevlendirme yapılıncaya kadar mevcut görevlerine devam edeceklerdir.

5.     Türk Medeni Kanunu kapsamında, değişiklikten önce ilan edilen taşınır ve taşınmaz satışına ilişkin açık artırmalar eski hükümlere göre sonuçlandırılacaktır.

6.     Ceza Muhakemesi Kanunu'nda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisine ilişkin yeni düzenleme, yalnızca yürürlük tarihinden sonra teslim edilen dosyalarda uygulanacak; daha önce teslim edilen dosyalarda eski hükümler geçerliliğini koruyacaktır.

7.     Türk Borçlar Kanunu'nda tazminata ilişkin yeni hükümler, yürürlük tarihinden sonra meydana gelen haksız fiiller ve zarar doğuran olaylar bakımından uygulanacak; daha önce gerçekleşen olaylarda önceki düzenlemeler esas alınacaktır.

8.     Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yürürlükten kaldırılan belirsiz alacak davasına ilişkin hüküm, kaldırılma tarihinden önce açılmış davalar bakımından uygulanmaya devam edecektir.

9.     Kanunun yürürlüğe girmesinden önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarından hüküm verilmiş ve dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan, yeni düzenleme kapsamındaki sanıkların bölge adliye mahkemelerindeki dosyaları bozularak ilk derece mahkemesine gönderilecek; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığındaki dosyalar ise usulüne uygun şekilde ilk derece mahkemesine iletilecektir.

10.  Kanunun yürürlüğe girmesinden önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçundan mahkûm olup infaz aşamasında bulunan ve etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmamış hükümlüler, mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde mağdurun zararını tamamen gidermeleri hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanabilecektir. Zarar tamamen karşılanmadan infaz ertelenemeyecek veya durdurulamayacak; bu düzenleme, yürürlük tarihinde kesinleşmemiş ancak daha sonra kesinleşen hükümler için de geçerli olacaktır.

*Kanundan iki madde çıkarıldı

Genel Kurulda kabul edilen önergelerle, para alacakları, vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamların icrasını düzenleyen hüküm ile bilgisayarlarda arama, kopyalama ve el koymaya ilişkin Ceza Muhakemesi Kanunu değişikliği teklif metninden çıkarıldı.

Sonuç olarak, kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak anılan düzenlemelerin hukuk sistemimizde önemli değişiklikler meydana getirmesi beklenmekle birlikte teklif paketinin kabul edilmiş nihai hali olmadığından bu düzenlemeler doğrudan baz alınamaz.

Her hukuki uyuşmazlığın kendine özgü koşulları bulunduğundan, hak kaybı yaşanmaması ve sürelere ilişkin olası risklerin önlenmesi bakımından, ilgili düzenlemelerin kişisel veya ticari durumunuza etkisi konusunda alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması en sağlıklı yaklaşım olacaktır.