UYUŞTURUCU MADDE KULLANMA SUÇU VE CEZAİ SORUMLULUK

UYUŞTURUCU MADDE KULLANMA SUÇU VE CEZAİ SORUMLULUK

Uyuşturucu madde ticareti suçunu ve cezai sorumluluk kapsamını ele aldığımız yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Kişinin uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanması, bulundurması, satın alması, kabul etmesi meselesi; Türk Ceza Kanunu m. 191’de ele alınmıştır.

Uyuşturucu maddeler ile alakalı diğer suçlarda olduğu gibi, burada da korunmak istenen değer yalnız bireyin kendisi değil, aynı zamanda toplumun genel sağlığıdır. Bu madde bağlamında da hem bireyin hem de toplumun, gelecekte yaşanması muhtemel tehlikelerden korunması amaçlanmıştır.

Hangi Eylemler Bu Suça Sebep Olur?

·       Satın Almak: Bir bedel karşılığında uyuşturucu maddeyi fiziken devralmak.

·       Kabul Etmek: Bir bedel ödemeksizin uyuşturucu maddeyi devralmak.

·       Bulundurmak: Maddenin kişi tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir yakınlıkta tutulması.

·       Kullanmak: Uyuşturucu maddenin vücuda alınma suretiyle kullanılması.

Bu eylemlerden yalnız birinin gerçekleşmesi, suçun varlığından söz edebilmek için yeterlidir ancak aynı madde üzerinde bu eylemlerden birden fazlası gerçekleştirilmişse fail, hepsinden ayrı ayrı cezalandırılmaz. Eylem tek suç olarak değerlendirilir.

Soruşturma Süreci

Cumhuriyet savcısı, soruşturma sürecinde geniş yetkilere sahiptir.

Ceza Muhakemesi Kanunu madde 171’de kamu davasını açmada takdir meselesi ele alınmıştır. Uyuşturucu kullanımıyla ilgili bir suç söz konusu olduğunda cumhuriyet savcısı, bu maddedeki genel şartları aramasına gerek kalmadan 5 yıl boyunca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı vermekle mükelleftir.

Erteleme süresi boyunca şüpheli hakkında, en az bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Şüphelinin madde bağımlısı olması veya Cumhuriyet savcısının gerekli görmesi halinde, bu süreçte tedavi uygulanmasına da karar verilebilir. Denetimli serbestlik süresi, savcının kararıyla belirli aralıklarla uzatılabilmekle birlikte, uzatma süreleri de dahil olmak üzere toplam iki yılı aşamaz.

İhlal Halinde

Şüpheli, beş yıl süren erteleme süreci içinde kendisine uygulanması öngörülen denetim veya tedavilere uyum sağlamaz ise hakkında kamu davası açılır. Bu süreç içinde yine uyuşturucu madde kullanma/bulundurma söz konusu olursa bu da bir ihlal sayılır ve savcılık doğrudan asıl suçtan dolayı kamu davası açar.

5 yıllık süreçte kurallara uyan ve herhangi bir ihlalde bulunmayan kişi hakkında, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir.

Uyuşturucu Kullanma Suçu Uyuşturucu Ticaretinden Nasıl Ayrıştırılır?

Bu ayrım yapılırken yargıtay tarafından şu unsurlar dikkate alınır:

·       Bulunan madde miktarı kişinin, 1 yıllık kişisel kullanım ihtiyacını aşıp aşmadığına bakılır ancak  uyuşturucu ticaretinden bahsetmek için bu, tek başına yeterli bir kriter olmayacaktır. Ele geçirilen maddenin günlük kullanım dozunu aşıp aşmadığı, uyuşturucunun saklandığı yer gibi birden fazla detay incelemeye alınır.

·       Maddenin küçük paketler halinde bulundurulması ve yanında hassas terazi bulunması halinde uyuşturucu ticareti olduğu kabul edilir.

·       Şüphelinin maddeyi satma, devretme gibi eylemleri yakalanırsa yine uyuşturucu ticareti olduğunun kabul edilmesi mümkündür.

Cezayı Artıran Haller

Suçun işlendiği yer, okul, hastane, ibadethane, yurt gibi kamuya açık binaların 200 metreden yakın mesafesinde gerçekleştiriliyorsa verilen ceza yarı oranında artırılır. Temel hapis cezası ise iki yıldan beş yıla kadardır

Etkin Pişmanlık

Fail, suç resmi makamlara ulaşmadan önce uyuşturucunun yerini veyahut varsa ortaklarının bildirme suretiyle suçun tamamlanmasını engeller veya yakalanmalarına sebep olursa etkin pişmanlık uyarınca hiç ceza almaz.

Şayet süreç bu şekilde ilerlemezse ancak suç hakkında mahkeme kararı verilmeden önce fail, yardımlarıyla olayın aydınlatılmasına destek olursa cezasında indirim yapılabilir.

Beraate Sebep Olan Haller Mevcut mu?

·       Ele geçirilen madde aslında uyuşturucu niteliği taşımıyorsa ve bu kriminal laboratuvar veya Adli Tıp raporları gibi teknik raporlarla ortaya konmuş ise suçun konusu oluşmamış kabul edilir.

·       Şayet şüphelinin uyuşturucu kullandığına dair kesinlik oluşturacak nitelikte somut delil mevcut değilse, şüpheli bizzat beyan etmiş olsa dahi mahkumiyet için yeterli kabul edilemez. Örneğin, kan veya idrarda uyuşturucu tespit edilmişse ancak şüpheli tespit edilen maddenin, yakalanan değil; daha öncesinde kullanmış olduğu başka bir madde olduğunu beyan ederse bu soyut ikrar dolayısıyla mahkumiyet kararı verilemez.

·       Madde tıbben düzenlenmiş bir reçete bağlamında, tedavi sebebiyle kullanılıyor ise bunun kanıtlanmasıyla eylem, hukuka uygun hale gelir.

·       Uyuşturucu kullanma suçuna yönelik yeterli kanıt yoksa “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereğince beraat yoluna gidilir. Örneğin; ortak kullanılan bir evde veya birden fazla kişinin bulunduğu bir araçta uyuşturucu madde bulunması halinde, kimin kullanım suçunu işlediği kesin olarak ortaya konulamazsa herkes beraat edebilecektir.

·       Madde, kişinin kendi iradesi dışında zorla kullandırtılmışsa kastın yokluğundan ötürü ceza verilmez.

·       Bir başkasının, bulunan maddenin aslında kendisine ait olduğunu itiraf etmesi tek başına sonuç doğurmaz ancak sanık üzerinde de madde kullanımına yönelik herhangi bir ibare yok ise bu beraate sebep olabilir.

Saydığımız bu haller, beraat sonucuna sebep olabilecek birçok halden yalnız birkaçıdır ve her somut olay kendi özellikleri içinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Konu Bağlamında Sıklıkla Sorulan Sorular 

·       Bu suçun kanuni cezası ne kadardır?

Türk Ceza Kanunu'nda uyuşturucu kullanmak veya kullanmak için bulundurmak suçunu işleyenler için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.

·       Erteleme süresinde denetim süreci nasıl işler?

Davanın ertelenmesi kararıyla birlikte kişi hakkında en az bir yıl sürecek bir denetimli serbestlik süreci başlatılır ve bu süre savcılık kararıyla iki yıla kadar uzatılabilir.

·       Kullanıcılar için tedavi zorunluluğu var mıdır?

Şayet savcılık makamı bu yönde bir karar verirse veya kişinin bağımlı olması söz konusuysa denetim sürecinde bu tarz bir zorunluluktan bahsedilebilir.

·       Kullanım ile ticaret ayrımı nasıl yapılır?

Yargı makamları bu ayrımı yaparken ele geçirilen maddenin miktarını, maddenin paketlenme (şeklini ve kişinin o anki sergilediği davranışları temel kriter olarak alır.

·       Kendi isteğiyle teslim olan veya bilgi veren kişi ceza alır mı?

Resmi makamlar suçu öğrenmeden önce uyuşturucu maddeyi temin ettiği yeri bildiren veya bir sağlık kuruluşuna başvurarak tedavi isteyen bağımlılar hakkında etkin pişmanlık hükümleri uyarınca ceza verilmez.

·       Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) bu suçta uygulanabilir mi?

Kovuşturma aşamasında sanığın eyleminin münhasıran kullanım kapsamında kaldığının anlaşılması durumunda, kanundaki özel şartlar dahilinde mahkeme tarafından HAGB kararı verilmesi mümkündür.

Sonuç olarak, uyuşturucu madde kullanma suçu bakımından eylemin niteliğinin doğru belirlenmesi, soruşturma ve kovuşturma sürecinin hukuka uygun şekilde yürütülmesi ve kişinin sahip olduğu hakların korunması büyük önem taşımaktadır. Özellikle kullanım ile ticaret arasındaki ayrım, etkin pişmanlık hükümleri ve denetimli serbestlik süreci somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir. Bu nedenle olası hak kayıplarının önüne geçilmesi ve sürecin doğru şekilde yürütülebilmesi için alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması öne