ZİNA SEBEBİYLE BOŞANMA

ZİNA SEBEBİYLE BOŞANMA

Türk Medeni Kanunu, aileyi toplumun temel yapı taşı olarak kabul etmekte ve aile birliğinin korunmasına önem vermektedir. Bu nedenle kanun koyucunun temel yaklaşımı, eşleri boşanmaya teşvik etmek değil; evlilik birliğinin mümkün olduğu ölçüde devamını sağlamaktır. Bununla birlikte, evlilik ilişkisinin temelinden sarsıldığı veya eşlerden biri veya ikisi açısından ortak yaşamın sürdürülmesinin beklenemeyeceği bazı istisnai durumların ortaya çıkması halinde, ilgili eş bakımından hukuken tanınmış bir “boşanma sebebi” niteliği kazanmaktadır.

Bu anlayış doğrultusunda Türk Medeni Kanunu, evlilik birliğinin sona erdirilmesini haklı kılabilecek belirli boşanma sebeplerini düzenlemiş ve bu sebeplerin varlığı halinde eşlere boşanma talep etme imkanı tanımıştır. Kanunda özel boşanma sebepleri olarak zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme ile terk gibi haller düzenlenmiş; ayrıca belirli şartların gerçekleşmesi durumunda genel boşanma sebebine dayanılarak da evlilik birliğinin sona erdirilmesi mümkün kılınmıştır.

Bu yazımızda özel boşanma sebeplerinden biri olan zinayı genel çerçevede incelemekle birlikte, ispat açısından kimin ne sorumluluğu olduğu ve sürecin nasıl ilerlediği hususlarını detaylandıracağız.

*Genel boşanma sebebini açıkladığımız blog yazısı için buraya,

Terk sebebiyle boşanmayı açıkladığımız blog yazısı için buraya tıklayabilirsiniz.*

Evlilik kurumunun temelini oluşturan sadakat yükümlülüğünün ihlalinden doğan zina, TMK. m. 161’de düzenlenmiştir.

Madde 161- (1) Eşlerden biri zina ederse, diğer eş boşanma davası açabilir.  Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.

(2) Affeden tarafın dava hakkı yoktur.

Zina Nedir?

Kısaca tanımlamak gerekirse, zina; evlilik birliği içerisinde bulunan eşlerden birinin, eşi olmayan karşı cinsiyetten bir başkasıyla, isteyerek yaşadığı cinsel birlikteliktir. Aynı cinsiyetten kişiyle yapılacak zina eyleminin, zina sebebiyle boşanma kapsamına sokulup sokulamayacağı doktrinde de farklı bir tartışma meselesinin kapsamını oluşturur.

Zina Cezai Anlamda Sorumluluk Doğuran Bir Suç mudur?

Türk hukukunda zina, 765 sayılı eski Türk Ceza Kanunu döneminde suç olarak kabul edilmiş ve eşin şikayeti üzerine ceza davasına konu olabilmiştir. Bu dönemde zina nedeniyle yalnızca eşler arasındaki hukuki ilişki değil, fiile katılan üçüncü kişinin durumu da tartışılmış ancak zina eyleminin gerçekleştirildiği üçüncü kişiye karşı doğrudan bir ceza davası açılması öngörülmemiştir.

Günümüzde zina suç olmaktan çıkarılmış ve Türk Ceza Kanunu kapsamında cezai bir yaptırıma bağlanmamıştır. Bununla birlikte, Türk Medeni Kanunu bakımından boşanma sebebi olarak hukuki sonuç doğurmaya devam etmektedir.

Zina Sebebiyle Boşanma

Zina sebebine dayanarak boşanma davası açabilmek için;

*Hukuken kabul görmüş bir evlilik ilişkisi,

*Eşlerden birinin üçüncü bir kişi ile arasındaki bilerek ve isteyerek gerçekleşmiş cinsel birliktelik,

*Zinanın öğrenildiği tarihten başlayarak 6 ay ve her halde zinanın üstünden beş yıl geçmeden açılmış boşanma davası mevcut olmalıdır.

*Son olarak ise zina eylemine yönelik bir af söz konusu olmamalıdır, aksi halde dava hakkı düşer.

Süre koşulunu daha detaylı açıklamak gerekirse; eğer birden fazla zina eylemi söz konusu olursa, her biriyle beraber süre baştan başlayarak işleyecektir. 6 aylık hak düşürücü süre bağlamında, boşanma davası açacak eşin, şüphe duymaya başladığı tarih değil, kesin bir şekilde zina eyleminden haberdar olduğu tarih başlangıç olarak alınır.

Affa yönelik husus bağlamında ise yalnızca sözlü olarak beyan edilmiş bir affın varlığı aranmaz. Örneğin; zina eyleminden kesin olarak haberdar olan eş, zina eylemini gerçekleştirmiş eş ile birlikte yaşamaya devam ettiğinde, bu da af olarak değerlendirilebilir.

Somut olaya göre neyin af sayılacağının değişebileceğini belirtmekle, affeden taraf dava hakkını kaybeder.

Zina Sebebiyle Açılmış Boşanma Davalarında İspat Yükü

Zinanın söz konusu olduğunu iddia eden tarafın bunu kuvvetli emarelerle ispatlaması beklenmiştir. Elbette zina eylemine yönelik, eylem sırasında elde edilmiş ispatların aranması, imkansıza yakın bir beklenti olacağından; inandırıcı derecedeki kanıtlar, Yargıtay kararlarındaki yaklaşıma baktığımızda yeterli görülmektedir.

Örneğin;

“Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacı- davalı kadın vekili tarafından İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmadığından kadına yüklenen sadakatsizlik içeren davranışlarda bulunduğu vakıası kesinleşmiş olup, tanık beyanı, konut içerisinde çekilmiş dosyadaki fotoğraf ve sosyal inceleme raporundaki kadınının beyanlarından davacı- davalı kadının dava dışı ... isimli erkek ile zaman zaman aynı evde kaldığı sabit olup zina olgusunun ispatlandığı anlaşılmaktadır. Bu hale göre erkek tarafından zina hukuksal nedenine dayalı olarak açılan davanın kabulü koşullarının oluştuğu, terditli açılan davada asıl talep olan 4721 sayılı Kanun'un 161 inci maddesi uyarınca davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru bulunmamış ve hükmün bozulması gerekmiştir.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/2553, K. 2026/1002)

Bu emsal karar ışığında; otel, ev gibi yerlerde birlikte kalma, sosyal platformlar üzerinden mesajlaşma, çeşitli fotoğraflar ve benzeri başka örnekler somut olay bazında zina eylemini ispatlayabilecek kadar kuvvetliyse, zina sebebiyle boşanma davasının kabulü için yeterli olabileceklerdir.

Hukuka Aykırı Şekilde Elde Edilmiş Deliller

Zina sebebiyle açılan boşanma davasının kabulü için güçlü kanıtların ortaya konması ihtiyacından bahsettik. Peki bu kanıtlar nasıl elde edilmeli veya nasıl elde edildiği fark etmeksizin tüm kanıtlar, dava sürecinde ileri sürülebilir mi?

Kaynağı Anayasa olan ve temelinde “özel hayatın gizliliği” ilkesi yatan, 38. maddenin ilgili ek fıkrasına bakalım:

Madde 38/6 - Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.

Yargıtay yaklaşımları ışığında da;

“…özel hayatın gizliliği diye ifade edilen ve sadece bireyi ilgilendiren alana hiçbir şekilde müdahale edilemez. Örneğin, kişinin özel hayatı, cinsel yaşamı böyledir. Hayatın bu gizli alanı ihlal edilerek bir delil elde edilmiş ise, bunu kim, nasıl ve hangi amaçla elde etmiş olursa olsun söz konusu delil ceza mahkemesinde delil olarak kullanılamaz. Zira, hayatın gizli alanı bir delil elde etme yasağı teşkil eder.” (Yargıtay 3. HD., E. 2016/14742, K. 2017/2577)

Dolayısıyla delillerin nasıl elde edildiği büyük önem arz eder.

Somut olaydaki tarafların, kanıtları nasıl topladıkları yönündeki detaylara göre durumun değişebileceğini belirtmekle, yine Yargıtay kararlarından örneklerle farklı delil elde etme yöntemlerine olan bakış açılarını inceleyelim:

“Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle davacı-karşı davalı erkeğin eşinin telefonuna casus program yükleyerek ele geçirdiği ses kayıtları hukuka aykırı delil niteliğinde olup kusur belirlemesinde dikkate alınamaz ise de; tanık beyanları, telefon kayıtları ve fotoğraflar ile toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde zina eyleminin ispatlanmış olduğunun anlaşılmasına göre, yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA…” (Yargıtay 2. HD., E. 2015/26918, K. 2017/6688)

“Mahkemece, erkeğin zina eylemini gerçekleştirdiği kabul edilerek tarafların zina nedeniyle boşanmalarına karar verilmiş olup zina vakıasının ispatlandığına ilişkin dayanak delil olarak da, kadın tarafından erkeğin arabasının bagajında bulunan telefondan izinsiz olarak alınan videolar ve fotoğraflar ile kadının, erkeğin sevgilisi olduğu iddia edilen...isimli kadınla mesajlaşmaları gösterilmiştir. Video kayıtlarının ve fotoğrafların davacı kadın tarafından davalı erkeğin "Özel hayatının gizliliği" ihlal edilmek suretiyle hukuka aykırı yolla elde edildiği açık olup, hükme esas alınamaz.” (Yargıtay 2. HD., E. 2023/2519, K. 2023/5205),

“…her ne kadar kadın tarafından yasak usullerle gizli kamera konularak görüntü ve ses kaydı elde edildiği iddia edilmiş ise de, yapılan keşifte söz konusu gizli kameranın konulduğu yerin ofis katı olup muhasebe vs. gibi otel yönetimine ait ofis katında bulunan yönetici odasında kurulduğu, söz konusu yönetim odasının erkeğin kullandığı, zaman zaman da kadının kullandığı, dosyada delil olarak sunulan CD görüntüsünün yönetim odasındaki tam orta tavandaki havalandırmaya takıldığının düşünüldüğü, söz konusu gizli kameranın kurulmasının kadına duyulan şüpheden kaynaklandığı, ortak kullanılan alana yerleştirilen kamera ve ses kaydının meşru olmayan hal ve sesleri tespit etmesinde özel hayatın gizlililiğinden söz edilemeyeceği…” (Yargıtay 2. HD., E. 2022/7870, K, 2023/5547)

Emsal kararlardan da anlaşılacağı üzere, her spesifik örnek için kesinlikle hukuka aykırı veya hukuka uygun elde edilmiş delil diyerek bir kalıba sokmaya çalışmak, uygulamadaki yaklaşım çerçevesinde yanlış bir yönlendirme olacağından; somut olayın özellikleri dikkate alınarak hareket edilmelidir. 

Yine de belirtmek gerekir ki, zina eylemini ortaya çıkarma amacıyla özel hayatın gizliliği ihlal edilip kanıt elde edildiğinde, bu yapılan eylemi meşrulaştırmaz ve onu hukuka aykırı elde edilmiş delil olma niteliğinden çıkarmaz.

Konu Bağlamında Sıklıkla Sorulan Sorular

·       Eşim beni aldattı, onu hapse attırabilir miyim?

Hayır, güncel Türk hukuk sisteminde zina artık bir suç olarak kabul edilmemektedir. Eski ceza kanununda hapis cezası öngörülmüş olsa da mevcut Türk Ceza Kanunu'nda zinanın cezai bir yaptırımı yoktur ancak bu durum zinanın önemsiz olduğu anlamına gelmez; zina, Türk Medeni Kanunu uyarınca halen çok güçlü ve özel bir boşanma sebebidir.

·       Aldatıldığımı öğreneli çok oldu, hala dava açabilir miyim?

Zina nedeniyle dava açma hakkı belirli sürelere bağlanmıştır. Aldatıldığınızı kesin olarak öğrendiğiniz andan itibaren 6 ay içinde davayı açmanız gerekir. Her durumda, zina eyleminin üzerinden 5 yıl geçmişse artık bu nedene dayanarak dava açamazsınız. Burada kritik nokta "şüphe" değil, "kesin bilgi"dir; süre şüphelendiğinizde değil, durumdan emin olduğunuzda başlar. Eğer aldatma eylemleri devam ediyorsa, her yeni eylemle birlikte süreler yeniden işlemeye başlar.

·       Aldatıldığımı bilmeme rağmen evde beraber yaşamaya devam edersem ne olur?

Bu durum hukuki açıdan en çok sorun yaşanan alanlardan biridir. Kanuna göre, eşini affeden tarafın zina nedeniyle dava açma hakkı ortadan kalkar. Affetmek sadece "seni affettim" demek değildir; aldatma eylemini kesin olarak bildiğiniz halde ortak hayatı hiçbir şey olmamış gibi sürdürmek de mahkemece bir "af" olarak yorumlanabilir.

·       Zinayı ispatlamak için mutlaka yatak odasında fotoğraf mı yakalamalıyım?

Hayır, mahkemeler ispat için mutlaka cinsel birliktelik anının görüntülenmesini beklemez; zira bu hayatın olağan akışına aykırıdır. Yargıtay uygulamalarına göre, zinanın varlığına dair kuvvetli belirtiler yeterli görülmektedir. Örneğin; karşı cinsle otelde aynı odada kalmak, bir evde geceyi birlikte geçirmek, sadakatsizliği gösteren mesajlaşmalar veya samimi fotoğraflar zinanın ispatı için yeterli kabul edilebilir.

·       Eşimin telefonuna casus program yükleyerek aldığım kayıtlar delil sayılır mı?

Bu en riskli konulardan biridir. Türk hukukunda "hukuka aykırı elde edilen deliller" mahkemede hükme esas alınamaz. Birinin özel hayatının gizliliğini ihlal ederek, örneğin telefonuna gizlice casus yazılım yükleyerek elde ettiğiniz ses kayıtları veya mesajlar genellikle delil olarak kabul edilmez ve kusur belirlenirken dikkate alınmaz ancak ortak kullanılan alanlara (örneğin paylaşılan bir ofis) yerleştirilen kameraların durumuna, somut olayın özelliklerine göre bazen farklı yaklaşılabilir. Yine de genel kural, zina eylemini kanıtlama çabasının özel hayatın gizliliğini ihlal etmeyi meşrulaştırmadığıdır.

·       Eşim kendi cinsinden biriyle birlikte olursa bu da zina mıdır?

Hukuk doktrininde bu konu tartışmalıdır. Zinanın teknik tanımı, eşlerden birinin "karşı cinsiyetten" biriyle bilerek ve isteyerek cinsel birliktelik yaşamasıdır. Aynı cinsiyetten biriyle yaşanan sadakatsizliğin "zina" kapsamında mı yoksa "haysiyetsiz hayat sürme" gibi diğer boşanma nedenleri kapsamında mı değerlendirileceği hukuki bir tartışma konusudur.

Sonuç olarak, zina sebebiyle boşanma davalarında; dava süresi, af durumu, delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmesi ve ispat gücü büyük önem taşımaktadır. Her somut olayın kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi gerektiğinden, yanlış bir işlem yapılması hak kayıplarına yol açabilir.

Bu nedenle zina sebebiyle boşanma sürecinde, hakların korunması ve sürecin doğru şekilde yürütülmesi adına alanında uzman bir avukattan hukuki danışmanlık alınması önemlidir.