ESER SÖZLEŞMELERİNDE YÜKLENİCİNİN AĞIR KUSURU

ESER SÖZLEŞMELERİNDE YÜKLENİCİNİN AĞIR KUSURU

Eser sözleşmelerinde taraflardan biri kararlaştırılmış şeyi hazır edip ifa etmeyi, diğer taraf ise bunun bedelini ödemeyi üstlenir. Kararlaştırılmış şeyi ifa etme yükümlülüğü altında olan yüklenici, üstlendiği bu ifayı hem sorunsuz şekilde tamamlamalı hem de karşı tarafa teslim etmelidir.

Bu asli edimlerle birlikte yüklenicinin dürüstlükle hareket etme ve ayıpsız eser teslim etmeye yönelik sorumluluğu da söz konusudur.

Ayıplı hizmet sonucunda başvurulabilecek sözleşmeden dönme, bedel indirimi veya ücretsiz onarım seçimlik haklarının detaylarını açıkladığımız yazımıza buradan,

Ayıplı mal ifası sonucunda başvurulabilecek sözleşmeden dönme, bedel indirimi veya ücretsiz onarım seçimlik haklarının detaylarını açıkladığımız yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Eser Sözleşmesinde Ayıp ve Türleri

Eserin ayıplı teslim edilmesi, eser sözleşmelerinde en çok karşılaşılan uyuşmazlık meselelerinden biridir.

Ayıplı teslim; ifa edilen eserin, kararlaştırılan ile aynı niteliklere sahip olmaması halinde söz konusu olur. Bu bağlamda kalitedeki bir eksiklikten veya anlaşılandan farklı sunulmuş bir durumdan ötürü doğacak uyuşmazlıkların bu kapsama sokulması mümkündür.

Hukuki anlamda ayıplar, açık ayıp ve gizli ayıp başlıca olmak üzere maddi, hukuki veya ekonomik ayıplar gibi çok çeşitli gruplara ayrılır. Hangi tür ayıptan bahsedildiği; hangi haklara, ne kadar sürede ve nasıl başvurulacağı bağlamında önem arz eder.

Yüklenicinin Ağır Kusuru Nedir?

Genel hükümler uyarınca tazminat talebinde bulunabilmek için yüklenicinin kusurlu olduğunun ispatı gerekir. Yani yüklenici, ayıbın ortaya çıkmasına kendi kasıtlı davranışıyla sebep olmuş olmalıdır.

Örneğin; bir müteahhit, işin uzmanı olarak hangi malzemelerin nasıl kullanılması gerektiğine yönelik teknik bilgiye haizdir. Şayet bilerek kalitesiz malzeme kullanıyor ve hatalı yöntemler tercih ediyorsa, kastı söz konusu olur ve ağır kusurdan da bahsedilebilecektir.

Ağır İhmal

Ağır ihmalde ise yüklenici, alanında uzmanlığa sahip olduğundan, aynı alanda uzmanlığa sahip herhangi bir yüklenici ne kadar dikkat etmeliyse o kadar dikkat etmeli şeklinde bir ölçüt baz alınır. Buna özen borcu da denir.

Şayet aynı alanda ve aynı şartlarda çalışan başka bir yüklenicinin yapmayacağı ciddiyette bir hata söz konusuysa, hatayı yapan yüklenici ağır kusurlu kabul edilir.

Zamanaşımı Süreleri ve Ağır Kusurun Etkisi

Ayıplı eser bağlamında davaların açılması için öngörülmüş bazı zamanaşımı süreleri mevcuttur. Normal şartlarda;

·       Taşınır nitelikteki eserler için teslimden itibaren iki yıl,

·       Taşınmaz yapılar için teslimden itibaren beş yıl

Süre öngörülmüştür.

Eğer yüklenicinin meydana gelen hasarın oluşumunda ağır kusuru varsa ise eserin taşınır veya taşınmaz olması önem arz etmeksizin, teslim tarihinden itibaren 20 yıl sürecek bir zamanaşımı uygulanır. Bu kadar uzun bir süre öngörülmesinde; deneyimler bağlamında, özellikle inşaatlarda gizli tutulan ayıpların çok uzun yıllar sonra ve doğal afetler suretiyle ortaya çıkması sonucu yaşanan hadiseler de oldukça etkili olmuştur.

İş Teslim Edilmeden Önce Müdahale Etme Hakkı

İş sahibinin hakları yalnızca eserin tesliminden sonra ortaya çıkmaz. Yapım veya imalat sürerken, yüklenicinin kusurlu uygulamaları nedeniyle ortaya çıkacak eserin sözleşmeye aykırı ya da hatalı olacağı açıkça görülüyorsa, iş sahibi teslimi beklemek zorunda değildir.

Bu durumda yükleniciye yazılı bildirim gönderilerek eksikliklerin giderilmesi için uygun bir süre tanınabilir. Verilen süre içinde gerekli müdahale yapılmazsa iş sahibi, tamamlanması veya düzeltilmesi gereken işleri başka bir yükleniciye yaptırabilir. Bu müdahalenin doğuracağı giderler ve riskler, sözleşmeye aykırı davranan ilk yükleniciye ait olur.

Konu Bağlamında Sıklıkla Sorulan Sorular

·       İnşaat veya imalat sözleşmelerinde tarafların temel yükümlülükleri nelerdir

Yüklenici, kararlaştırılan özelliklere uygun eseri yapmak ve teslim etmekle; iş sahibi ise karşılığında ücret ödemekle yükümlüdür.

·       Bu tarz sözleşmelerin hukuken geçerli olabilmesi için resmi bir yazılı şekil şartı var mıdır?

Kural olarak özel bir şekil şartı yoktur ve sözlü kurulabilir ancak kamu ihaleleri ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri gibi bazı sözleşmelerde resmi şekil aranır.

·       Yapılan işin taahhüt edilenden daha küçük ölçülerde teslim edilmesi ne anlama gelir?

Yargıtay bunu eksik iş olarak değerlendirebilmekteyse de baskın doktrin görüşüne göre bağımsız bölümlerdeki metrekare eksikliği ayıp niteliğindedir.

·       İş sahibinin ayıplı ifa sebebiyle haklarını kullanabilmesi için karşı tarafın kusurlu olması şart mıdır?

Hayır. Dönme ve onarım gibi seçimlik haklar için kusur aranmaz fakat tazminat talebinde yüklenicinin kusuru kanıtlanmalıdır.

·       Yüklenicinin ağır ihmali belirlenirken sıradan bir insanın dikkati mi esas alınır?

Hayır. Yükleniciden, aynı meslekteki uzman ve özenli bir yüklenicinin göstereceği dikkat beklenir.

·       Hatalı yapılan işlerde olağan hak arama süreleri ne kadardır?

Taşınırlarda iki yıl, taşınmaz yapılarda ise teslimden itibaren beş yıldır.

·       Yapan kişinin ağır kusurunun bulunması zamanaşımını nasıl etkiler?

Kast veya ağır ihmal söz konusuysa, taşınır ya da taşınmaz ayrımı yapılmaksızın süre yirmi yıla çıkar.

·       Tıbbi bir müdahale olan burun estetiği operasyonları da eser sözleşmesi kurallarına mı tabidir?

Eser sözleşmesinde esas olan, belirli bir sonucun ortaya çıkarılmasıdır. Burun estetiği operasyonlarında da hekimin yükümlülüğü yalnızca tıbbi müdahalede bulunmakla sınırlı değildir; aynı zamanda üzerinde anlaşılan fiziksel değişikliği gerçekleştirmeyi içerir. Bu nedenle, somut bir sonucun meydana getirilmesinin amaçlandığı bu tür işlemler genel olarak eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilebilir.

Sonuç olarak, eser sözleşmelerinde yüklenicinin ağır kusuru, özellikle ayıplı ifa ve zamanaşımı bakımından önemli hukuki sonuçlar doğurabilmektedir. Somut olayın özellikleri, ayıbın niteliği, kusurun derecesi ve uygulanacak zamanaşımı süresi birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak ve sürecin doğru şekilde yürütülmesini sağlamak için alanında uzman bir avukata danışılması önem arz etmektedir.